Duyduğumuz sesler, havada yayılan dalgalardan ibaret. Ve her dalga gibi simetrik karşılıkları ile karşılaştıklarında sönümlenirler. Buradan haraketle, bilgisayar yardımıyla bir ortamdaki sesi gerçek zamanlı olarak sönümleyecek ses dalgaları üretip dışarı yayacak bir program yazmaya karar verdim. Yazı, programı yazmadan önce sinüzoidal ses dalgaları ile yaptığım denemeler, gözlemler ve programa temel teşkil eden düşüncelerin yanlış oluşunun nedenleri ile ilgili olacak...

   Yazmayı planladığım o programı yazmaya başlamadan önce sonuçtan emin olmak için birbirinin simetriği olan iki sinüzoidal dalganın birini 1. kanala, diğerini 2. kanala yazdım. Oluşturduğum wav dosyasını büyük hoparlörlerle dinleyerek ve hoparlörlerin konumlarını ve yönlerini sürekli değiştirerek dalgaların birbirlerini tam sönümleyecekleri en iyi pozisyonu bulmaya çalıştım. Ses bazı konumlarda ciddi miktarda azaldıysa da dalgalar birbirlerini hiç tam anlamıyla sönümleyemedi. Peki neden olmadı?...

   Bir ses dalgasını sönümleyecek karşı bir dalga, o ses dalgasının anlık olarak sahip olduğu her sıfırdan farklı genlik değeri için bu değerin -1 ile çarpılmışına sahip ses dalgasıdır. Bu iki dalga aynı anda aynı konumdan geçerlerse birbirlerini yok ederler. İşte temel sorun burada; iki dalga sadece aynı konumdan aynı anda geçerlerse sönümlenir.

   Aslında bu sönümleme olayı karşımıza bazı durumlarda doğal ortamlarda da çıkabilir. Örneğin boş bir odada düşük frekanslı yüksek genlikli bir ses yayılırsa, belli bir süre sonra ses dalgaları duvarlara çarpa çarpa ters döner ve ters dönmeyen dalgalarla birleşerek odada sessiz bölgeler oluşturur. Fakat bu bölgeler o kadar küçük ki, bunu iki ses algılayıcısına sahip bir varlığın farketmesi imkansız olur. Ancak bir kulağınızı kapatır ve diğer kulağınızla sessiz bir bölge ararsanız bulabilirsiniz. Burada düşük frekanslı sesin örnek verilmesinin sebebi şu; frekans ne kadar düşük olursa seslerin birbirlerini sönümleme ihtimalleri o kadar artar. Çünkü frekans düşükse dalga boyu büyük olacağı için, dalgaların aynı anda üst üste gelme olasılıkları artar. (Hedef ne kadar büyükse onu vurmak o kadar kolay olur, aslında sönümlemek, dalgayı zıttıyla vurmak gibi düşünülebilir.)

   Yukardaki durum, yapılan denemelerde kullanılan ses dalgaları ve yayılış metodları için de geçerli. Ses dalgaları doğrusal biçimde yayılmaz. Dolayısıyla havaya verilen herhangi bir ses dalgasını kontrol altına almak zordur. İki hoparlörden çıkan iki ses dalgasının titreştirdiği havanın tümünün aynı anda çakışması imkansız. Dolayısıyla yayılan bu iki dalga da sadece belli konumlarda sönümlenmeye maruz kalır.

   Dalgaları genelde 2 boyutlu düşünmeye alışığız. Oysa hoparlörden çıkan dalgayı 3 boyulu olarak düşünecek olursak bu durumu anlamak daha da kolaylaşır. Hoparlörden anlık olarak çıkan dalganın titreştirdiği hava, genişleyen ve ortası daha yoğun bir disk biçiminde ilerler. Diğer hoparlörden çıkacak karşı dalganın bu dalgayı sönümleyebilmesi için, bu disklerin tam da üst üste çakışması gerekir.

Dijital Ortamda Dalga Sönümlendirme

   Havaya yayılan sesi kontrol altına almak, üzerinde değişiklik yapmak çok güç olabilir ama bu bilgisayar ortamında o kadar da zor değil. Örneğin bir ses dosyasında gürültü oluşturan sabit frekanslı seslerin frekansları tespit edilerek uygun genliklerde zıt dalgalar oluşturulup gürültü azaltılabilir veya yok edilebilir. Frekans aralığı belirlenerek belli frekanslardaki tüm seslerin yok edilemesi sağlanabilir. En basitinden zıt iki sinüzodal dalgaya ait örnekler toplanır, toplamların 0 olduğunu söylemeye gerek bile yok...