Ses Sinyallerinin Dijital Ortama Aktarılması
Bir sinyal örneği olan ses, doğada çok geniş bir frekans aralığından değer alan frekanslarla, değişik genliklerde oluşur ve anlık değildir. Zamana yayılır, çok küçük zaman dilimlerinde meydana gelen genlik değişimlerinden meydana gelir. Dolayısıyla tamamının tüm doğallığıyla tam olarak bilgisayar ortamına aktarılması mümkün olamayabilir. İşte bu yüzden diğer sinyaller gibi ses sinyali de dijital ortama aktarılmadan önce örnekleme(sampling) denen işlemden geçirilir.
Örnekleme
Örnekleme, sürekli bir sinyalden belli zaman aralıklarıyla örnek toplanması işlemine denir. Aslında bu hiç yapmadığınız şey değil. Şöyle bir örneğin oldukça açıklayıcı olacağını düşünüyorum; size f(x)=sin(x) fonksiyonu verilsin ve sizden -2pi +2pi aralığında bu fonksiyonun grafiğini çizmeniz istensin. Fonksiyon bu aralıklarda sonsuz farklı değer alır. Grafiği kağıt üzerinde gösterebilmeniz için normalde sonsuz değeri fonksiyona yerleştirip sonsuz farklı nokta elde ederek sürekli bir çizgi elde etmeniz gerekirdi. Neyse ki buna gerek yok, zaten öyle de yapmazsınız. Bu fonksiyonu sadece belli değerlerde hesaplayarak yani aslında örnekleyerek rahatlıkla çizebilirsiniz. İşte örneklemenin amacı da yöntemi de budur...
Sample Rate (Örnekleme Frekansı/Örnekleme Oranı)
Örnekler rastgele toplanmaz, belli bir periyot ve dolayısıyla frekans ile alınır. Örneğin CD kalitesinde ses elde etmek, bir ses sinyalinden saniyede 44100 adet örnek toplanması gerekir. Bu, sesin 44100 hertzlik frekans ile örneklendiğini ifade eder. Örnekleme frekansı, sinyalin gerçek frekansından bağımsızdır.
Örnekleme Oranı ve Ses Kalitesi
Örneklenen sinyalin netliği veya çözünürlüğü alınan örnek sayısı ile doğru orantılıdır. Yani ses sinyali hakkında ne kadar çok veri kaydetmişsek onu bir bilgisayara o kadar iyi taklit ettirebiliriz. Yukarıdaki grafik çizme örneğine dönelim. Eğer sinüs fonksiyonunu her seferinde pi/2 adım ilerleyerek hesaplayıp noktaları yerleştirip doğrusal olarak birleştirirseniz, oluşan şeklin sinüs grafiğine benzemediğini görebilirsiniz. Ancak -2pi +2pi aralığında 1000 tane nokta hesaplar, noktaları birleştirirseniz, oluşacak grafik işte o zaman sinüs grafiğine benzemeye başlayacaktır. Nokta sayısı arttıkça, dönüm noktaları, extremum noktaları ve bombeli kısımlar belirginleşecek, grafik her seferinde orjinaline daha da yaklaşacaktır.
Kanal Sayısı
Ses dosyalarında kanal sayısı, bir bakıma ses dosyalarının içlerinde taşıdıkları verilerin kaç farklı örnekleme ile oluşturulduğunu gösterir. Yani her kanal ayrı bir ses dosyası gibi düşünülebilir ve dosya oynatıldığında, her kanaldaki ses verisi dizisi aynı anda oynatılır. Böylece ses daha gerçekçi gelir, sesin yönü hakkında fikir edinmek mümkün olur. Tek kanallı ses için mono(tek), çift kanallı olanı için de stereo terimi kullanılır.
Bit Rate (Bit Oranı)
Sinyalden alınan her bir örnek için, bilgisayarda sabit bir alan ayrılır. Bu alan 8bit, 16bit, 32bit ... ve katları olabilir. Bu değerlerin 8in katı ve 2nin birer kuvveti olmasının sebebi her örneğin en az 1 bayt ve katları ile ifade edilmek istenmesidir. Örnekleri saklayan verinin boyutu arttıkça ses kalitesi de artar. Çünkü boyutun artması, genlik aralığını genişletir; örneklenebilecek benzersiz genlik değeri sayısında artış olur.
Blok ve Blok Boyutu (Blok Alignment)
Bu değer normal bilgisayar kullanıcısının karşısına çıkmaz. Ses dosyalarının içine, kendilerini açacak olan programa bilgi vermek amacı ile hesaplanıp yazılır. Blok, tüm kanallarda anlık olarak sese dönüştürülmeye hazırlanan örneklerden oluşur. Yani her blokta kanal sayısı kadar örnek bulunur. Blok boyutu, kanal sayısı ile her örneğe ayrılan boyut çarpılarak hesaplanır.
Yayınlanma Tarihi: 06 Ağustos 2009 Perşembe - 15:52
Anahtar Kelimeler: örnekleme, sampling, wav dosyaları, ses dosyaları, özellikler, ne anlama gelir, ne demek, Sample Rate, Cahnnel, Byte Rate, Blok Boyutu, Bit Değeri, Örnekleme Oranı, ses sinyali, sinyal
Yorumlar ( 2 )
mehmet#1
06/01/2011, 23:15
üstadım yazınızı okuduğum kadarıyla bu işte profesyonelsiniz.ortalama elimde 150 adet 90 lık ses kasedi var ve bunları bilgisayar ortamına aktarmak istiyorum.ancak yaptığım denemelerde zaten gürültülü olan sesler aktardığımda daha da sesli hale gelmeye başladı.bunun önüne nasıl geçebilir bu gürültüleri nasıl yokedebilirim.ben acizaneden yardımlarınızı esirgemeyin.zira güzel bir iştir yapacağım.teşekkürler
Hüseyin Atasoy#2
06/01/2011, 23:55
Yok profesyonel değilim de fikrimi paylaşayım. Bunu yapan cihazlar vardır muhtemelen ama normal bir bilgisayardan ses kayıt işlemi ile de bunu yapabilirsiniz. Şöyle ki; bir kaset çaların hoparlör veya kulaklık çıkışını bilgisayarın mikrofon girişine bağlayın. Bilgisayarınızdan mikrofon kanalının sesi hoparlöre vermesini sağlayın. Daha sonra kaset çaları, sesini tamamen kıstıktan sonra çalıştırın ve sesi yavaş yavaş arttırmaya başlayın. Bilgisayar hoparlöründen ses duyacaksınız. Kaset çaların sesini bilgisayar hoparlöründen en iyi sesi alana kadar yükseltin. Çok arttırmayın, ses kartınıza bir şey olmasın. Bilgisayarınızın ayarlarından mikrofonun duyarlılığını azaltmanız sesi daha kaliteli almanızı sağlayabilir. Çünkü ses yükseltilmeye ihtiyaç duymayacak derecede yüksek zaten. Yani ses kartının sesi bir daha yükseltmesi gerekmiyor. Sesi bilgisayar hoparlöründen net şekilde aldığınızda kayda hazırsınız demektir. Bir ses kayıt programı (windowsun kendi programı da var) yardımıyla sesi kaydetmeye başlayabilirsiniz. 90lık kasetin tümünü tek bir dosyaya aktardınız mı tamamdır. Daha sonra bu dosyayı editör programlar yardımıyla parçalayabilirsiniz...
Yalnız bu yöntem çok uzun sürer. Yani mesela kaset 60 dakikalıksa tümünün çalmasını ve kaydedilmesini beklemelisiniz ki bu 60 dakika sürer. 150 tane kaset ise günler sürebilir. Zamanım var diyorsanız mesele yok tabi. İyi şanslar...
Yorum/Görüş Bildir