Pandemik Vaka Simülatörü[ EN ]

Nedir, Nasıl Çalışır?

Pandemik Vaka Simülatörü, belli sayıda parametreyi kullanarak bakteri veya virüs kaynaklı bir salgının geleceği ile alakalı tahmin yürüten bir çevrimiçi araçtır. Soru veya yorumlar için buraya tıklayabilirsiniz.

Simülasyon, girilen "İlk bulaştırıcı sayısı" kadar kişinin, hastalığı kapıp yaymaya başlayabildiği günden 1 gün öncesi 0. gün kabul edilerek başlamaktadır.

Parametreler

• İlk bulaştırıcı sayısı: etrafına hastalık bulaştırmaya başlayan ve henüz tespit edilmeyen ilk vaka sayısı
• İlk bulaşıcılık: henüz ortada bir kısıtlama yokken, bir kişi tahmini olarak kaç kişiye bakteri veya virüs bulaştırabiliyor
• Kuluçka süresi (gün): bakteri veya virüsün ortalama kuluçka süresi (Simülasyonda, bu sürenin sonunda kişiler belirti vermeye başladığı an izole edilmektedir.)
• Vaka ölüm oranı: tespit edilen vakalar arasında ölüm oranı (tespit edilen ölüm sayısı / tespit edilen vaka sayısı)
• İlk semptomdan ölüme (gün): ölen kişilerde ilk semptomun görülmesi ile ölüm arasında geçen ortalama gün sayısı
• Kaç gün sonra bulaşıcı: bakteri veya virüs bir kişiye bulaştıktan sonra bu kişi kaç günün ardından başkasına hastalığı bulaştırmaya başlıyor
• Asemptomatiklerin oranı: asemptomatik kişi sayısının toplam vaka sayısına tahmini oranı
• Asemptomatiklerin virüs yayma süresi (gün) ve bulaşıcılık oranı: asemptomatikler virüsü yayabildiği gün sayısı ve asemptomatiklerdeki bulaşıcılığın semptomatiklerdekine oranı (önceki parametre 0 ise ikisi de ihmal edilir)
• Öngörülecek gün/hafta sayısı: araç kaç günlük veya haftalık tahmin yapacak
• Rastsallık ve denge: araç yeni hastalar ve ölümler belirlerken gerçekliğe uygunluk adına, değerlere rastgele ne kadar gürültü eklenecek (denge; değerleri azaltma (<0.5 iken) veya arttırma (>0.5 iken) eğilimini ayarlar)
• Bulaşıcılıktaki değişimler: belirtilen gün veya hafta (yukarıda hangisi seçiliyse) itibariyle geçerli olduğu tahmin edilen bulaşıcılık değerleri. Örneğin sosyal kısıtlamalar 32. günde uygulanmaya ve bu gün itibariyle bulaşıcılık 0.6 değerinde olmaya başlarsa, 32:0.6; şeklinde bir ifade girilmelidir. Birden fazla ifade girilebilir (örneğin kısıtlamalar yumuşatıldığında bulaşıcılığın kaç olduğunun belirtilebilmesi için).

Çıktılar

• Yeni vaka; ilgili günde bakteri veya virüsü yeni kapan kişi sayısı
• Tespit edilen; ilgili günde belirti vermeye yeni başlayıp izole edildiği varsayılan kişi sayısı
• Bulaştırabilen toplam taşıyıcı; ilgili günde, etrafına virüs bulaştırabilen ancak henüz bunun farkında olmayan izole edilmemiş toplam kişi sayısı
• Ölüm: ilgili günde ölen kişi sayısı

Covid-19 için Tahmini Parametreler

• Koronavirüs kapan bir kişinin belirti vermeye başlama süresinin 14 güne kadar uzayabildiği raporlanmışsa da bu süre genelde 4-5 gündür (*).
• Kişi belirti vermeye başlamadan 48-72 saat önce virüsü etrafına bulaştırmaya başlamaktadır (*).
• Bulaşıcılığının 1.4-2.5 arasında olduğu düşünülmektedir (**).

(*) Harvard Medical School Coronavirus Resource Center
(**) Statement on the meeting of the International Health Regulations (2005) Emergency Committee regarding the outbreak of novel coronavirus (2019-nCoV)

Anahtar kelimeler: corona simülatörü, salgın simülatörü, salgın tahmin aracı